T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Adıyaman İl Sağlık Müdürlüğü

25 Nisan Dünya Sıtma Günü Güncelleme Tarihi: 25 Nisan 2019




25 Nisan, 2007 yılında Dünya Sağlık Asamblesinde üye devletler tarafından “Dünya Sıtma Günü” olarak belirlenmiştir. Her yıl sıtma hastalığının önlenmesi ve kontrolüne yönelik çalışmaların devamlılığına olan ihtiyacı vurgulamak ve toplumun hastalık ile ilgili bilgilendirilmesini sağlamak amacıyla dünya genelinde çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) halen dünya genelinde 3.2 milyar kişinin sıtma riski altında yaşadığını tahmin etmektedir. DSÖ verilerine göre 2015 yılında 214 milyon sıtma vakası olmuş ve bunların çoğunluğu Afrika kıtasının Sahra Çölü’nün altında kalan bölgede yaşayan 5 yaş altı çocuklar olmak üzere tahminen 438.000’i sıtma hastalığı nedeniyle hayatını kaybetmiştir.

Ülkemizde sıtma etkenini nakleden anofel türlerinin bulunması, iklim ve çevresel faktörler, büyük nüfus hareketleri, sıtma endemik ülkelere seyahat edenlerin sayısının ve ticaret ilişkilerinin artması nedeniyle yurtdışı kaynaklı sıtma vakalarında artış görülmektedir. Ayrıca düzensiz göçmenler, ülkemizin sıtmanın yayılabileceği subtropikal bölgede yer alması ve iklim değişikliği nedeniyle ortalama hava sıcaklıklarında gözlenen artışlar nedeniyle sıtma riski halen devam ettiğinden Sıtma Eliminasyon Programı çerçevesinde faaliyetlerimiz devam etmektedir.

Yurt dışı kaynaklı vakalar nedeniyle hastalığın ülkemizde yayılmasını önlemek son derece önemlidir. İlimizde sıtma geçmişte yaygın görülen bir hastalık iken yürütülen başarılı çalışmalar neticesinde son yıllarda görülme sıklığı azalmıştır. Halen nüks, yurtdışı kaynaklı ve bu vakalara bağlı sıtma vakaları tespit edilmektedir. İlimizde 2015 yılında P. Falciparum 1 vaka, 2016 yılında P. Vivax türü 1 vaka olmak üzere 2 vaka yurtdışı kaynaklı teşhis edilmiştir. 

Sıtma, enfekte dişi Anofel sivrisineklerinin sokmasıyla insanlara bulaşan Plasmodium parazitlerinin neden olduğu bir hastalıktır. Gribe benzer belirtilere yol açan ateşli, akut bir hastalıktır. Belirtiler, hastalık taşıyan sivrisineğin sokmasından 7 ila 15 gün sonra ortaya çıkmakla beraber bulguların daha uzun sürede ortaya çıkması da mümkündür. İlk belirtileri ateş, baş ağrısı, üşüme ve kusmadır. Tedavi edilmezse zamanla karaciğer ve dalakta parazit sayısının artmasına bağlı olarak karında şişlik ve hassasiyet, kansızlık (anemi), terleme ve titreme nöbeti görülen karakteristik özellikleridir. Hastalığın, sıtma olarak tanımlanabilmesi zor olabilir. P. Falciparum türü sıtma 24 saat içinde tedavi edilmezse, hastalığın şiddetlenmesine ve ölüme yol açacak derecede ilerleyebilir. Sıtmanın erken teşhis edilmesi ve tedavisi, hastalığın süresini azaltır ve ölümlerin önüne geçer.

Sıtma korunabilir bir hastalıktır. Vektör kontrolü toplum düzeyinde sıtma iletimini azaltmak için ana yoldur. Bu nedenle vektörlere karşı etkili olarak mücadele edilmelidir. Sivrisineklerinin üreme alanları olan su birikintileri düzenlenmeli ya da yok edilmelidir. İlimizde bu yok etme çalışmaları için; her yıl 1 Mart tarihinden itibaren mayıs ayının sonuna kadar ildeki bataklık, havuz çayır alanları ve durgun sulara yönelik jit alanlarında larva mücadele çalışmaları yapılmaktadır. Ayrıca Haziran ayından itibaren İl Özel İdaresininin ilaç ve araç desteği ile oluşturulan 6 ekip tarafından, ilaçlama çalışmaları il, ilçe ve köylerde Ekim ayının sonuna kadar devam etmektedir.

Bireylere sıtma bulaşını engellemede, sivrisinek ısırıklarına karşı kişisel koruma uygulamaları vardır. Sivrisinek ısırıklarını önlemek için cilde sürülen sivrisinek kovucuları kullanılabilir. Kapı ve pencerelerin telle kapatılması, cibinlik kullanımı, yatılan odalar için canlı kıran kullanımı gibi önlemler alınabilir.

Sıtmanın önlenmesinde bir diğer yöntem korunma amaçlı ilaç alınmasıdır. Sıtmanın yaygın görüldüğü ülkelere seyahat edenler, hastalığın önüne geçebilen ilaçları kullanarak kendilerini koruyabilirler. İlaç tercihi, seyahat edilen yere, vektörlere maruz kalma süresine, parazit direnç durumuna, bulaşın seviyesine ve mevsimselliğine, kişinin yaşı ve gebe olma gibi durumlara göre değişir. İlimizde ihtiyaç halinde koruma amaçlı sıtma ilaçları Müdürlüğümüz, Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanlığına bağlı Sıtma Savaş Dispanserinden ücretsiz olarak temin edilebilmektedir.
                                                                                                                                                                                                                                                                  
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Uzm. Dr. Erdoğan ÖZ
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Adıyaman İl Sağlık Müdürü




Paylaş